اختراع برنده نوبل شیمی: دستگاهی که از هوای خشک آب میگیرد
دانشمند برنده نوبل شیمی ۲۰۲۵ دستگاهی ساخته است که با استفاده از گرمای محیط، رطوبت هوا را جذب و روزانه تا هزار لیتر آب آشامیدنی تولید میکند.
به گزارش باریخنیوز به نقل از گاردین، پروفسور عمر یاغی (Omar Yaghi) با استفاده از شاخهای از علم به نام شیمی مشبک (reticular chemistry) موادی در مقیاس مولکولی طراحی کرده که میتوانند رطوبت را حتی از هوای خشک و بیابانی جذب کنند. دستگاه او که به اندازه یک کانتینر ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) است، با کمترین میزان گرما (حتی گرمای محیط) کار میکند و نیازی به برق ندارد.
این فناوری میتواند برای جزایر کارائیب که در معرض طوفانهای ویرانگر و خشکسالی هستند، یک راهحل حیاتی باشد. یاغی میگوید: طوفانهایی مانند بریل و ملیسا سیلابهایی سنگین بهراه انداختند، خانهها و محصولات را نابود کردند و هزاران نفر را در کارائیب بیآب گذاشتند. این فاجعه یادآور ضرورت تأمین آب پایدار در مناطق آسیبپذیر، بهویژه کشورهای جزیرهای کوچک است.
یاغی تأکید میکند که این اختراع میتواند جایگزینی سازگار با محیطزیست برای روشهایی مانند شیرینسازی آب دریا باشد. شیرینسازی آب دریا با پساب شور غلیظی که به دریا بازمیگردد، به زیستبومهای (اکوسیستمهای) دریایی آسیب میزند؛ اما دستگاه یاغی بدون هیچ آلودگی، آب را از هوا میگیرد.
براساس گزارش اخیر سازمان ملل، کره زمین وارد عصر ورشکستگی آب جهانی شده است. نزدیک به سهچهارم جمعیت جهان در کشورهایی زندگی میکنند که با کمبود آب مواجه هستند. این گزارش میگوید:
- ۲.۲ میلیارد نفر به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند؛
- ۳.۵ میلیارد نفر از خدمات بهداشتی ایمن محروماند؛
- ۴ میلیارد نفر دستکم یک ماه در سال با کمبود شدید آب مواجه میشوند.
گرنادا، کشور سهجزیرهای در کارائیب که در سال ۲۰۲۴ میلادی در اثر طوفان بریل بهشدت آسیب دید، نمونهای از مناطقی است که این فناوری میتواند در آنها تحول ایجاد کند؛ بهویژه جزایر کاریاکو و پُتیتمارتینیک که بیشترین ضربه را از طوفان خوردند و حالا با خشکسالی و فرسایش سواحل نیز دستوپنجه نرم میکنند.
دِیوُن بیکر (Davon Baker)، مسئول دولتی در کاریاکو و فعال محیطزیست، میگوید: توانایی این فناوری در کارکردن بدون اتصال به شبکه برق و فقط با گرمای محیط، برای ما بسیار حیاتی است. در حال بررسی راهبردهای بازیابی هستیم و این دستگاه میتواند چندین مشکل را همزمان حل کند: هزینه بالای واردات آب، خطر آلودگی، و آسیبپذیری سامانههای متمرکز در برابر طوفان.
کاریاکو و پتیمارتینیک که هنوز عواقب طوفان بریل را تجربه میکنند، مجبورند برای مقابله با خشکسالیهای شدیدتر و طولانیتر، آب را از گرنادا وارد کنند.
